Wat doe jij in 2027 ?

De inhoud is op zich helder en door onderzoek onderbouwd. Maar juist omdat het alleen de inhoud van het onderzoek bekijkt is het vanuit het oogpunt van een praktijkmens qua tekst wat te smal. Zo zal de opdrachtgever ook behoefte moeten hebben aan zo´n PM++ die niet alleen wordt ingehuurd om te duwen maar ook om zijn mening over de context ten beste te geven. Zolang inkopers en juristen een steeds belangrijker positie krijgen en dat graag invullen door het vooraf gedetailleerd vastleggen van afgebakende output op straffe van sancties is het tegennatuurlijk voor de PM als opdrachtnemer daar zwaar tegenin te gaan. Bij de projekt intake zou je dat nog wel serieus kunnen en moeten bekijken (zowel succes als mislukking straalt op je af) maar nadat de zaak van start is gegaan geldt toch vaak: wie A zegt moet B zeggen en doorgaan tot het (soms) bittere einde. De in het artikel geschetste rol van ""tussentijdse evaluator van de goede weg" ligt niet per definitie van nature bij de PM. Dit los van zijn persoonlijke kwaliteiten om dit in te vullen. Het gaat meer richting advies en auditting en dat is een andere rol die in een concrete situatie niet kan overlappen met de trekker van de uitvoering. PM++ is dan geen verbeterde versie van de PM.

De poging van de HU is te prijzen, en moedig bovendien. Maar er komt toch wel erg weinig vernieuwends uit, zeker als je bedankt dat er 20 jaar (!) vooruit wordt gedacht. Ik licht dit toe.
1. Eindelijk is het IPMA na zeker 10 jaar zo ver dat gedrag en context een plek krijgen in het competentieprofiel (de ICB), waar ondergetekende en anderen lang tevergeefs voor hebben gepleit. Het effect is dat er nu voorspellingen worden gedaan over de toekomst van projectmanagement, die niet verder komen dan wat vandaag de dag al lang heel hard nodig is. Omgevingsmanagement en contextmanagement wordt al 20 jaar bepleit, zeker niet alleen door mij. En het idee om de voortgang van projecten door de projectleider te laten beoordelen aan de hand van veranderende omstandigheden en daardoor niet langer kunnen worden geacht de beoogde resultaten te realiseren staat al in De Kleine Prince 2 uit 1996!
Dit klinkt als het "voorspellen van het verleden".
2. De representativiteit van het onderzoek laat ernstig te wensen over. Door de bestanden van PMI en itSMF (en in mindere mate deze website) te gebruiken zijn het vooral ICT-ers die reageren. Overheidsprojecten en kleinere projecten vallen zo naast de boot. Bovendien zijn IPMA, PMI en itSMF de minst veranderingsgezinde gremia op dit terrein. Zie ook punt 1. Gegeven de vele ICT-debacles van de laatste 15 jaar is het b.v. buitengewoon merkwaardig dat de boekenlijst van itSMF nauwelijks literatuur bevat over projectleiderschap, maar juist heel veel over de technische competenties voor projectmanagers. Dus kunnen we van de leden als respondenten van het HU-onderzoek weinig anders verwachten dan "voorspellen van het heden". Waardoor zij ook al weer minstens 10 jaar achterlopen.
3. Een inhoudelijkpunt: ik ben het sterk oneens met het idee dat een projectleider zich moet ontwikkelen van "bewaker naar ondernemer". Daarmee ligt de verantwoordelijkheid voor het slagen of mislukken van projecten bij de projectleider, terwijl de grootste verstoorder van projecten de opdrachtgever is, of diens omgeving. Het versterken van de opdrachtgever-opdrachtnemer-relatie is volgens mij de weg naar succes. Dit spoor is volgens mij voor 2027 interessanter dan wat nu wordt bepleit.

Want heel interressant gaat worden is hoe de diverse managementmethoden zich aan gaan passen op deze verschuiving. De afstemming van lijn en projectorganisatie wordt een grote uitdaging daar de projectmanager steeds meer op de stoel gaat zitten van de lijnmanager.

De conclusie van het artikel is dat de toekomstige projectmanager zich meer dient te bemoeien met de bijdrage van de inzet van het projectresultaat aan de bedrijfsstrategie. Ik ben het daarmee eens maar ik vind deze benadering te smal. Het blijft mij verbazen hoe zeer de aandacht in projectmanagementland vaak eenzijdig is gericht op de rol en het vak van de projectmanager. In mijn praktijk zie ik juist dat het er om gaat het spel tussen projectmanager en opdrachtgever(s) goed op gang te krijgen en verder te verbeteren. Dat maakt het belangrijkste verschil tussen een moeizaam project en een project dat goed verloopt. Niet alleen de projectmanager dient dus iemand te zijn/worden die goed is in het spelen van het juiste spel met zijn opdrachtgever, ook opdrachtgevers moeten leren hoe het spel gespeeld moet worden en hoe zij dat in de praktijk kunnen brengen. Ik pleit voor een integrale aanpak van projectmanagement door zowel de projectmanagers als de opdrachtgevers.

Om een volledig inzicht te krijgen in de onderzoeksresultaten zou ik het volledige onderzoek moeten lezen, maar gevraagd wordt om in te gaan op het artikel. Op zich onderschrijf ik de uitkomsten van het onderzoek. Niet alleen in automatiseringsland, maar in de bredere zin zie je een toename van de onderkenning dat projecten pas zinvol zijn indien ze positief bijdrage aan de bedrijfsdoelstellingen. Daarnaast is zichtbaar dat projecten toenemend een lijnkarakter krijgen, met andere woorden dat projecten in toenemende mate als middel worden gebruikt om de bestuurbaarheid van de constante verandering te beheersen. Dit beschouwende geeft aan dat er ook een veranderende competentie nodig is, waarbij de competenties dichter tegen lijnmanagement aan komen te liggen. Wat ik onvoldoende uit het artikel kan afleiden, maar wat mogelijk wel een uitkomst is, is het gegeven dat verschillende typen projecten verschillende typen competenties vereisen. Ik ben er niet van overtuigd dat in 2027, om dit aan te houden, er geen technische projecten zijn waarbij van een duidelijke start naar een duidelijk einde moet worden gewerkt. Ik ben dan ook van mening dat er ook in 2027 behoefte zal zijn aan de resultaatgedreven projectmanager die dat mogelijk maakt. Ik onderstreep wel dat het percentage van resultaatgedreven projectmanagers terrein zal verliezen ten opzichte van projectmanagers die meer en meer in staat zijn om hun project te beoordelen tegen de bedrijfsdoelstellingen. Hierbij wil ik wel de kanttekening plaatsen dat dit alleen gebeurt wanneer de opdrachtgevers of lijnorganisaties hierin ook groeien en in staat zijn om projecten bedrijfsmatig als middel in te zetten in de context van de totale strategie.

Conceptueel denken is volgens mij altijd al aan de orde.

Ik lees hier echt niks nieuws. Dit is simpelweg het verschil maken tussen managen en leiding geven aan veranderen. Of dat nu binnen een project gebeurt of niet maak nauwelijks iets uit. De verschuiving van sturen op het proces naar sturen op gewenste output zie je overal, niet alleen in projectmanagement. Er zijn alleen zo weinig leidinggevenden die dit geod kunnen.

Het thema is bijzonder actueel. De methode voor het onderzoek spreekt me enorm aan. Zeker doordat het platform (IPMA en hun competence baseline), itSMF, de kennisportal en de Hogeschool van Utrecht hebben samengewerkt aan dit onderzoek. Deze samenwerking voegt enorme waarde toe aan het onderzoek.

Ik ben het eens met de rode lijn van het artikel. Het gaat niet louter om de technische kwaliteiten van de project manager maar juist om zijn competenties om de omgeving en de strategische doelen te begrijpen en beïnvloeden. Een Project Manager heeft zijn vak zien ontwikkelen van het realiseren van specifieke doelen (van a naar b) naar een vak of competentie welke ingezet wordt om organisaties te begeleiden in de uitvoering van hun strategie. Het is belangrijk om te begrijpen welke strategische doelen de organisatie nastreeft om zo de gestelde doelen van een project te kunnen toetsen en valideren. De Project manager zal dus betrokken zijn of worden bij de definitie van het doel, het bewaken van de validiteit (business case) en de invloeden (van binnen en buiten) op het project. Daarnaast zal de Project Manager, uiteraard als vanouds, zorg dragen voor de uitvoering van het project.

In juni 2009 (15-17 juni) wordt er een Global seminar georganiseerd door IPMA in Helsinki. Voor meer informatie zie: www.refresh09.com. Ik ben spreker tijdens dit congres en zal mijn presentatie voornamelijk richten op het onderwerp. Ik zal voor dit onderwerp ook gebruik maken van IBM´s Global CEO Study 2008 met als titel: The enterprise of the future is.
De studie van IBM kan worden bekeken op http://www.ibm.com/ibm/ideasfromibm/us/ceo/20080505/index.shtml?sa_campa...
Hier kan ook het boekje besteld worden welk de uitkomst is van het onderzoek.